Eskişehir'in İncisi Lületaşı

  • 15 Şubat 2019
Yerin 300 metre altından, dikine kazılan kuyulardan çıkarılan lületaşı için Eskişehir’de kurulmuş 300-400 civarında lületaşı ocağı bulunmaktadır. Çıkarılması oldukça zor bir taş olan lületaşı, yurtdışına ihraç ürünleri arasındadır. Lületaşı yeraltından ıslak vaziyette çıkarılmakta, bu nemli yapısı itibariyle kolayca şekil alabilmektedir. Bununla birlikte;
  • • Gözenekli yapısı
  • • Yumuşak bir dokuya sahip olması
  • • Hafif olması
  • • Düşük yoğunluğu
ile süs eşyası yapımında diğer taşlardan ayrılmaktadır. Bir “kayaç” olan lületaşının kullanım alanları arasında ilk sıradalarda pipo ve ağızlık yapımı gelmektedir. Bunun dışında pek çok şekilde süs eşyası imalatında kullanılmaktadır. Süs eşyası üreticileri tarafından “Çinlilerin taklit edemeyeceği tek ürün” olarak nitelendirilmektedir.

Dünyada ve Türkiye’de Lületaşı
Her ne kadar dünyada Çekya, Ege adaları, İspanya, Fas, ABD, Madagaskar ve Fransa gibi ülkelerde de çıkarılsa bile, Eskişehir diğer ülkelere kıyasla çok daha büyük bir lületaşı rezervine sahiptir. Lületaşı üretimi bakımından Kenya lider konumda bulunuyor. Ancak Kenya’daki taşın kalitesi ülkemizdekinden düşük olup, boyanması zorunludur. Bu da kalitenin düşmesi anlamına geliyor. Ülkemizde lületaşı isminin uygun görüldüğü bu kayaç, uluslararası alanda Sepiolit ve Meershaum (denizköpüğü) adıyla da bilinmektedir. Bazı araştırmalara göre lületaşı 4.000-5.000 yıllık bir geçmişe sahiptir. Eskişehir’e 25 km mesafedeki Demircihöyük’te yapılan arkeolojik çalışmalarda MÖ 3.000 yılına ait lületaşından eşyalara rastlanmıştır. Osmanlı tarihine baktığımızda, ihracatı yapılan ilk yeraltı kaynaklarından birinin lületaşı olduğunu görmekteyiz. 18’incı yüzyıla gelindiğinde ilk lületaşı ocakları Eskişehir’de işletilmeye başlanmıştır.
Lületaşının İşlenme aşamaları ve insan sağlığına faydaları
Özel bir el işçiliğini gerektiren lületaşı işlemeciliği, ustaları tarafından “zevkli ama sabır ve deneyim gerektiren bir iş” olarak tanımlanmaktadır. Şekillendirme için özel bir bıçak kullanılmaktadır. Lületaşı işlenirken zamanla sertleşir ve tekrar şekil alması için ıslatılması gerekir. İşlemecinin hayal gücü, lületaşına model vermede oldukça önemli bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Tasarımı ve işlemesi biten lületaşı “endirekt ısı” kullanılarak kurutulduktan sonra zımparalanır. Bu süreçlerden geçtikten sonra ise ısıtılmış ve beyazlatılmış balmumuna yatırılarak cilalanır. Sıcak balmumu yedirilir ve ovulmak suretiyle parlatılır. Söz konusu işlemler sonucunda sarı - krem - fildişi tonlarına bürünür.
Öte yandan, son yıllarda taşların insan sağlığına ve psikolojisine pozitif tesirleri üzerine çalışmalar yapılmakta olup lületaşı;
  • • Pozitif düşünceyi destekleme
  • • Kötü kolesterole karşı pozitif tesir
  • • Bağışıklık sistemini düzenleme
  • • Tiroit besinin iyi çalışması
  • • Cildi güzelleştirmesi
  • • Alzheimer riskini düşürmesi
gibi etkilere sahip olarak bilinmektedir. Bu nedenle namıdiğer eskişehir taşı süs eşyası meraklılarının ilgisini çekmeye devam etmektedir.
 
Kaynak: https://www.turktoyu.com/eskisehir-in-beyaz-incisi-luletasi